Số lượng môn học bắt buộc, tự chọn, hoạt động giáo dục, dạy tích hợp ở cấp dưới, phân hóa ở cấp THPT…

Trong hai ngày 26,27/10, Bộ GD-ĐT đã tổ chức Hội thảo hệ thống môn học, hoạt động giáo dục trong chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam sau 2015.

Đây là được coi là một “tiểu đề án” trong Đề án đổi mới chương trình- sách giáo khoa (CT-SGK) phổ thông sau năm 2015 của Bộ GD-ĐT. Hội thảo tập trung vào các vấn đề số lượng môn học bắt buộc, tự chọn, hoạt động giáo dục, dạy tích hợp ở cấp dưới, phân hóa ở cấp THPT và đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các chuyên gia giáo dục.

Sau năm 2015, số lượng môn học sẽ có sự thay đổi (ảnh minh họa: T.Xuân)

Giảm số lượng môn học

Theo PGS.TS Đỗ Ngọc Thống, Phó vụ trưởng Vụ giáo dục Trung học, thành viên Ban chỉ đạo đổi mới CT-SGK giáo dục phổ thông (GDPT) sau năm 2015 cho biết, đổi mới nội dung giáo dục theo hướng tinh giản, cơ bản, hiện đại, tăng thực hành, vận dụng kiến thức và kỹ năng vào thực tiễn. Xác định mục tiêu giáo dục con người phát triển toàn diện, vừa đáp ứng yêu cầu xã hội, vừa phát triển cao nhất tiềm năng của mỗi cá nhân.

Theo ông Thống, sau năm 2015, CT-SGK của Việt Nam sẽ có nhiều khác biệt, đặc biệt các môn học sẽ được giảm nhẹ, tinh giản đi rất nhiều.

Ở bậc tiểu học, lớp 1, 2 có 3 môn học bắt buộc là Toán, Tiếng Việt, tìm hiểu tự nhiên và xã hội (tích hợp môn Đạo đức) và có 4 hoạt động giáo dục là thể dục, âm nhạc, mỹ thuật, tập thể.

Lớp 3 có thêm 2 môn học, hoạt động giáo dục bắt buộc là ngoại ngữ 1 và Đạo đức và vẫn có 4 hoạt động giáo dục.

Lớp 4, lớp 5 có thêm một môn học bắt buộc là tìm hiểu xã hội. Bên cạnh đó, ở tất cả các lớp của tiểu học sẽ có các môn học, hoạt động giáo dục tự chọn.

Ở bậc THCS, học sinh sẽ có 7 môn học và 4 hoạt động giáo dục bắt buộc. Các môn, hoạt động giáo dục tự chọn gồm ngoại ngữ 2, một số chủ đề văn học, toán học, khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, thể dục, thể thao.

Ở cấp THPT có sự phân hóa, lớp 10 được coi là lớp dự hướng, học sinh học gồm 11 môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc: ngữ văn, toán, giáo dục công dân, ngoại ngữ 1, Vật lý, Hóa học, sinh học, lịch sử, địa lý, tin học, công nghệ. 4 hoạt động giáo dục gồm thể chất, hướng nghiệp, quốc phòng – an ninh, tập thể. Các môn học, hoạt động giáo dục tự chọn 2 chuyên đề tự chọn chuyên sâu thuộc các môn ngữ văn, toán, vật lý, hóa học, sinh học, lịch sử, địa lý,âm nhạc, mỹ thuật, tin học, thể dục, ngoại ngữ 2.  

Lớp 11, 12 học sinh học 3 môn bắt buộc gồm ngữ văn, toán, ngoại ngữ 1 và 4 hoạt động giáo dục bắt buộc giống lớp 10. Tuy nhiên, học sinh tự chọn  bắt buộc 3 môn trong các môn còn lại, tự chọn tùy ý một số môn chuyên đề mở rộng chuyên sâu thuộc các lĩnh vực như lớp 10.

Tích hợp và phân hóa

Theo Bộ GD-ĐT, với các môn học tích hợp nhiều lĩnh vực như tìm hiểu tự nhiên và tìm hiểu xã hội của sách giáo khoa tiểu học hiện hành, bổ sung và điều chỉnh một số nội dung cho phù hợp với nhu cầu của học sinh hiện nay; đồng thời tăng cường thiết kế các nội dung dạy học dưới dạng các câu chuyện lịch sử, câu chuyện về các hiện tượng tự nhiên và xã hội nhằm giúp các em có được những hiểu biết sơ giản, gần gũi về những hiện tượng tự nhiên và xã hội xung quanh.

Ở cấp THCS, so với hiện nay, môn khoa học tự nhiên sẽ được tích hợp chủ yếu từ các môn lý, hóa, sinh, khoa học về trái đất bằng cách sắp xếp các chủ đề của mỗi môn học gần nhau, nhằm soi sáng và liên hệ lẫn nhau; đồng thời có thêm một số chủ đề yêu cầu vận dụng kiến thức tổng hợp (chủ đề liên môn). Môn khoa học xã hội được chủ yếu tích hợp từ các môn lịch sử, địa lý và một số nội dung về kinh tế, xã hội cũng được thiết kế tương tự như môn khoa học tự nhiên.

Đến bậc THPT, lớp 10 “dự hướng” được coi là giai đoạn bản lề chuyển từ dạy học tích hợp mạnh mẽ ở cấp dưới sang phân hóa sâu ở cấp trên. Do đó, chương trình vừa có tính tổng hợp lại những nội dung đã học ở cấp dưới nhưng đồng thời bắt đầu cho học sinh tiếp cận với những phân hóa ở các môn học.  

Lớp 11, lớp 12 được coi là giai đoạn phân hóa sâu, có tính chất hướng nghiệp chương trình và sách giáo khoa các môn học sẽ có nội dung giảm nhẹ hơn hiện nay, đồng thời phân thành những môn học bắt buộc và những môn tự chọn. Mặt khác, sẽ có các chủ đề tự chọn chuyên sâu hoặc mở rộng theo từng môn và có thêm các chuyên đề tự chọn khác theo một số lĩnh vực, ngành nghề mà HS sẽ học sau THPT.

Không chỉ tích hợp, phân hóa mà trong nội dung chương trình, mục đích của các môn học cũng được thay đổi rất nhiều. Theo PGS.TS Đỗ Ngọc Thống, đối với môn âm nhạc, mỹ thuật không phải dạy cho học sinh thành nhạc sĩ, ca sĩ hay họa sĩ như hiện nay mà dạy cho học sinh biết cảm thụ cái đẹp.  

Môn ngữ văn tập trung hình thành và phát triển năng lực giao tiếp và cảm thụ nghệ thuật thông qua các kỹ năng đọc, viết, nghe, nói là chính.

Môn toán kế thừa và phát huy những ưu điểm và thế mạnh của chương trình hiện hành, nhưng cần xem xét lựa chọn những nội dung cơ bản, cần thiết nhất cho việc phát triển năng lực tư duy; năng lực tính toán..., không yêu cầu học những nội dung quá khó và chưa cần thiết đối với HS phổ thông.

Như vậy, về cơ bản, sau 2015, CT-SGK có thay đổi đáng kể. Tuy nhiên, để được thành công như mục tiêu đã đề ra thì sẽ còn phải cần nhiều công sức, trí tuệ của các nhà giáo dục.

Theo Tổ Quốc